Mondros Deniz Muharebesi

Başkomutanlık Vekâleti 18 Ocak 1913 tarihinde Osmanlı donanmasına, Mondros Limanının imhası ve Bozcaada’nın işgal edilmesi için Adalar Denizine çıkma emri verdi.

08.50'de Boğaz'dan çıkıldığında Yunan donanması sürat avantajı ile Osmanlı donanmasını (T) durumuna almak istedi. Osmanlı donanmasının karşı manevraları sonucu donanmalar paralel rotada seyretmeye başladı. Muharebe 11.50’de Barbaros’tan verilen işaret ile başlatıldı. İlk salvolar kısa düştü. Çeyrek saat süren atışlar sonucunda Barbaros birçok isabet almasına rağmen Osmanlı donanması düşmana isabet kaydedemedi.

Averof’un atışlarında yüksek isabet sağlaması komuta kademesini tedbir almaya itti. Osmanlı Donanma Komutan Vekili, saat 12.06’da aksi rotaya dönme emri verdi. Dönüş esnasında Barbaros orta taretine bir mermi isabeti aldı ve topta görevli tüm personel şehit olurken top kullanılmaz duruma geldi. Osmanlı donanması yıldız rotasına döndüğünde Averof ile mesafe 9.000 m oldu.

Saat 14.07’de Turgutreis’ten atılan bir adet 28 cm’lik mermi Averof’un baş tarafına isabet etti. Geminin hastane ve subay kamaralarının bulunduğu bölmeleri tahrip ederek baş üstünde yangın çıkardı. Osmanlı donanması saat 14.30’da Boğaz yaklaşma rotasına dönünce müstahkem mevki toplarının menziline girmek istemeyen Averof takibi keserek rotasını Mondros Limanına çevirdi.

Saat 17.42’de Nara Limanına demirleyen Osmanlı donanması muharebede 1.136 adet mermi sarf etti. Mondros Muharebesinde Yunan donanması öncekinin aksine yüksek isabet sağladı. Bunun sebebi olarak Yunan donanmasında görevli İngiliz personel gösterilmişti. İngiliz Amiral Mc. Keer muharebede Averof zırhlısında bulunarak muharebeyi yönettiğini 15 Ekim 1928 tarihli Times Gazetesine gönderdiği makalede ‘’1903’te Türkiye’de Deniz Ataşesi ve 1913 Türk-Yunan Harbinde Yunan Donanması Başkomutanlığında bulunmuş bir İngiliz amirali sıfatı ile ben…’’ diye yazarak kabul edecekti.

Barbaros’un 31, Turgutreis’in 25 isabet aldığı muharebede donanmanın savaştaki toplam kaybı 41 şehit ve 114 yaralı olmuştur. Yaralılar Reşit Paşa hastane gemisi ile İstanbul’a gönderilirken, şehitler 19 Ocak 1913 günü Nara Limanı’na defnedilmiştir.

Albay Ramiz Bey muharebe sonrası gönderdiği raporda; donanmanın halini ve ihtiyaçlarını sık sık bildirdiğini, buna rağmen harekât için verilen emre bir asker olarak itaat ettiğini, icra edilen harekât sonucunda önemli sayıda şehit verildiği ve başta Barbaros ve Turgutreis zırhlıları olmak üzere gemilerimizde büyük hasarlar olduğunu belirtti.

Başkomutanlık cevabında, göstermiş olduğu cesaret ve fedakârlıktan dolayı donanma personelini tebrik ettikten sonra şehit sayısının askerliğin doğasından sayılması gerektiğini belirtti. Devamında donanmadaki hasarın da normal karşılanması gerektiği, vatan suları düşman gemileri tarafından kirletilirken onurlu her denizcinin düşman donanmasını batırmak ya da sonuna kadar savaşarak sancağının şerefini korumakla görevli olduğunun altını çizdi..